Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Propaganda. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Propaganda. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 25 lutego 2013

O przemieleniu (nie)sprawiedliwym słów kilka…


Pomimo nominacji w kategorii dzieł „nieanglojęzycznych” oraz faktu, że kurczowo trzymałem kciuki obu dłoni, duński obraz (a właściwie duńsko-szwedzko-czeski) pt. „A Royal Affair” - polski, średnio udany tytuł: „Kochanek królowej” - nie otrzymał żadnej oscarowej statuetki.

Szkoda, ponieważ zarówno scenariusz (Nikolaj Arcel i Rasmus Heisterberg) jak i reżyseria (N. Arcel) czy genialna rola Mikkela Følsgaarda zasługiwały na takie wyróżnienie. Na wysokości zadania stanął znany np. z „jabłek Adama” czy "Casino Royale" (postać Le Chiffre) Mads Mikkelsen (potencjał na nowe wcielenie Klausa Kinski?), a jedyne zastrzeżenia zgłaszam niniejszym do roli Alicii Vikander. Moim zdaniem postać mogłaby być nieco „pełniejsza” i barwniejsza.
Co zresztą nic nie ujmuje ani jej, ani całości.

niedziela, 19 sierpnia 2012

Społeczeństwo zamknięte i jego sprzymierzeńcy

Wyobraźmy sobie społeczeństwo, którego członkowie, praktycznie biorąc, nie spotykają się ze sobą twarzą w twarz, w którym wszystkie sprawy załatwiane są przez ściśle izolowane jednostki, porozumiewające się ze sobą drogą listowną lub telegraficzną i przenoszące się z miejsca na miejsce w zamkniętych samochodach. […] Takie fikcyjne społeczeństwo można by nazwać „społeczeństwem całkowicie abstrakcyjnym lub zdepersonalizowanym”. [1]
Stworzona w latach 40-tych XX w. wizja pewnego typu społeczeństwa stanowić miała hiperbolę pomagającą ująć ewolucję społeczeństwa otwartego (pojęcie pierwotnie bergsonowskie) tracącego stopniowo swój organiczny charakter. Dziś słowa K. R. Poppera potraktować można jako opis stanu rzeczy. W miejsce komunikacji listowej i telegraficznej wystarczy wstawić internet, by otrzymać syntetyczne ujęcie obecnego funkcjonowania rozwiniętych społeczeństw zachodnich.
Ułatwiona kooperacja, zwiększone możliwości inicjatywy indywidualnej czy sprawniejsza wymiana informacji i idei (ale też plotek, środków finansowych czy używanych przedmiotów…) w żaden sposób nie rekompensuje narastającego poczucia izolacji i anonimowości. Jak zauważył Popper „…biologiczna struktura człowieka nie ulega zasadniczym zmianom; ludzie odczuwają nadal potrzeby społeczne, których nie można zaspokoić w społeczeństwie abstrakcyjnym”. 

niedziela, 2 października 2011

Marketing narracyjny wg Eryka Mistewicza


„Ten kto opowie świat, ten nim rządzi”.
Powyższe przysłowie-mądrość społeczności Indian Hopi stanowi motto i główną myślą ukazującej się właśnie książki Eryka Mistewicza.
O tym jak ważny jest dla marek i polityków „storytelling”, umiejętność konstruowania opowieści wiele już powiedziano i napisano. E. Mistewicz zgrabnie omijając powtarzające się oczywistości „storytellingu” poza sporą dawką systematycznie podanej wiedzy oferuje pokaźny zestaw praktycznych porad odnoszących się do sztuki budowania wciągającej i poruszającej narracji.

Autorowi pogratulować należy doboru tematu – aktualnego, ważnego i wieloaspektowego. Tym bardziej, że na rodzimym rynku wydawniczym wciąż brak fachowych publikacji odnoszących się do poruszanych zagadnień.

piątek, 20 maja 2011

Dziennikarze - wciąż bardziej 'off-line'?

Reklamodawcy coraz śmielej przesuwają swoje wydatki z tradycyjnych mediów do internetu. Szczególnie traciła na tym ostatnimi czasy prasa, która wciąż znajduje się na etapie poszukiwań optymalnego modelu biznesowego w nowej, cyfrowej rzeczywistości. Praktycznie wszystkie papierowe wydania tytułów prasowych posiadają dziś swoje on-line’owe rozszerzenia, w których content w mniejszym lub większym stopniu za darmo udostępniany jest odbiorcom.

Coraz więcej treści powstaje dziś wyłącznie na potrzeby wydań internetowych. Wydaje się więc., że tytuły chcące budować przewagę na medialnym rynku powinny być jak najlepiej dopasowane do specyfiki i natury cyfrowej rzeczywistości. Dotyczy to głównie twórców treści, którzy powinni doskonale rozumieć charakter medium, w jakim udostępniane są ich dzieła.

Pytania jakie się od razu nasuwają to: na ile dziennikarze korzystają dziś z internetu, w tym social media jako ze źródła pozyskiwania lub weryfikowania gromadzonych informacji, czy w ogóle czują taką potrzebę, na ile sami są aktywnymi użytkownikami kanałów społecznościowych?

Odpowiedzi na tego rodzaju pytania przynosi (częściowo) opublikowany właśnie raport ‘The state of journalism in 2011’ [1]. Wynika z niego, że niemal połowa z przebadaych dziennikarzy (Europa, USA, Brazylia) deklaruje korzystanie z Twittera, a 35% z Facebooka jako źródła potencjalnych newsów i tematów. Niemal 1/3 deklaruje, że wykorzystuje w tym celu treść pochodzącą ze znanych im blogów, a ponad 40% z nich zagląda na blogi, z których nigdy wcześniej nie korzystali.

Jednak to nie media elektroniczne ale agencje PR-owe, rzecznicy prasowi firm oraz przedstawiciele poszczególnych branż wciąż pozostają głównymi źródłami nowych tematów dla dziennikarzy.

Chcąc zweryfikować informacje - opracowując materiał przy okazji tematu, nad którym już pracuje - dziennikarz korzysta najchętniej z agencji PR (61%), wypowiedzi rzecznika prasowego danej firmy (57%) lub zorientowanego w problematyce branżowej informatora.

Z badań wynika pośrednio, że kanały społecznościowe stanowią coraz istotniejsze źródło newsów, nowych tematów i historii, jeśli jednak dziennikarz chce dokładnie ustalić lub sprawdzić fakty woli to zrobić „tradycyjnie” - w rozmowie z przedstawicielem firmy lub obsługującej ją agencji.

W raporcie znalazła się również wzmianka na temat szybko rosnącej dostępności materiałów redakcyjnych za pośrednictwem kanałów społecznościowych. Ponad połowa dziennikarzy stwierdziła, że o pojawieniu się tworzonych przez nich treści odbiorcy mogą się dowiadywać dzięki Twitterowi (55%) lub na blogach autorskich (54%). Niemal połowa ankietowanych deklaruje, że ich tytuły publikują w internecie również treści w postaci video. Mniej popularnymi formami są np. podcasty czy tworzenie społeczności albo grup dyskusyjnych.

Warto przy okazji zauważyć, że pomimo rosnącej popularności kanałów digital oraz ich coraz bardziej znaczącej roli większość badanych dziennikarzy wciąż NIE KORZYSTA aktywnie z ‘social media’ jako źródła nowych tematów lub weryfikatorów informacji.

Różnorodność nowych form dostępności tworzonych materiałów oznacza większą presję wywieraną na ich twórców. Niemal połowa (45%) przyznała, że oczekuje się od nich by produkowali większą ilość treści, a co trzeci (34%) skarży się na konieczność coraz dłuższej pracy.

Ciekawostka: być może dziennikarz to typ, który z natury lubi pracować dłużej i bardziej intensywnie? Oto pomimo wydłużających się godzin pracy i przyrastających lawinowo obowiązków wzrosła ostatnio satysfakcja i zadowolenie z wykonywanej pracy (w 2010 r. deklarowało tak 44% respondentów w porównaniu do 34% w roku 2009).

[1] źródło: raport The state of journalism in 2011, Oriella PR Network Digital Journalism Study. Badanie prowadzone było w miesiącach: marzec – kwiecień 2011, kwestionariusz internetowy, próba: 477 dziennikarzy z Brazylii, Europy Wschodniej, Francji, Niemiec, Włoch, Hiszpanii, Szwecji, Holandii, Wielkiej Brytanii oraz USA.

Tak na marginesie: ciekawe byłoby przeprowadzenie takiego badania na naszym rynku. „Konsumując” lokalne media można odnieść przykre wrażenie, że w większości przypadków nasi dziennikarze (na własne życzenie) są dużo bardziej wykluczeni z cyberprzestrzeni. Opinia ta nie dotyczy rzecz jasna wszystkich tytułów - istnieje też wielu dziennikarzy świetnie zorientowanych w nowych mediach i bardzo w nich aktywnych (prowadzą blogi, obecni są w kanałach społecznych itd).

Podejrzanie liczne grono 'off-line’owych’ dziennikarzy i reporterów z prasy albo telewizji (w radio internet to głównie „e-mail od słuchacza”) z uporem godnym lepszej sprawy wciąż jednak kreuje obraz internetu, jako zupełnie innej - oderwanej od tej 'realnej' - rzeczywistości. Najbardziej kuriozalna jest przyjmowana często rola ‘posłańca’ przynoszącego gawiedzi wieści prosto z sieci.

Istnieje też tendencja do przedstawiania treści tworzonych na potrzeby internetu jako tych o zdecydowanie mniejszej wiarygodności czy wadze. W internecie znaleźć więc można: rzeczy śmieszne, ciekawostki, egzotykę i obraźliwe komentarze, w tytułach zaś PRAWDZIWYCH są fakty, opinie, merytoryczna dyskusja, wartościowa wiedza i wysokiej jakości rozrywka (to strategia wizerunkowa, a nie stan rzeczy gdyby ktoś czytał nieuważnie...).

Utrzymywanie tego rodzaju wizerunku szkodzi jednak samym dziennikarzom. Czy tego chcą, czy nie, tworzona przez nich treść kierowana będzie coraz częściej właśnie do tego ‘nieprofesjonalnego’, ‘mało prestiżowego’ i ‘niewiarygodnego’ medium. Czym szybciej znajdą tam dla siebie sensowne miejsce i wykorzystają jego informacyjny potencjał, tym lepiej nie tylko dla portfeli ich pracodawców (i ich własnych), ale również dla nas – odbiorców.

Creative Commons License
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

poniedziałek, 16 maja 2011

Dziedzictwo marki – co to właściwie oznacza?

Pojawiające się w rozważaniach marketingowych pojęcie ‘brand heritage’ wydaje się intuicyjnie zrozumiałe, a jego znaczenie oczywiste. „Dziedzictwo marki” (takie tłumaczenie przyjęło się w jęz. polskim) kojarzone jest z jej historią, pochodzeniem, kulturowymi korzeniami, rodowodem, zdobywanymi w czasie doświadczeniami czy wszystkim tym, co może odnosić się do jej przeszłości.

‘Dziedzictwo marki’ związane jest bezpośrednio z jej ‘tożsamością’, wpływa również na jej osobowość, czy świat wartości. Za sprawą relacji: tożsamość marki (strona nadawcy) – wizerunek marki (strona odbiorcy) oddziałuje więc także (przynajmniej potencjalnie) na możliwe do uzyskania zaufanie ze strony konsumentów.

‘Dziedzictwo marki’ rozumiane jako to, co „uzyskane”, poprzez nagromadzone w czasie niematerialne zasoby (które choć niematerialne stają się w jakiś sposób kontrolowalne i dyspozycyjne...) teoretycznie można by traktować jako swoiste miękkie ‘aktywa’, którymi zarządza marketer. Odpowiedzi wymagałoby jednak pytanie: na ile w ogóle możliwe jest „zarządzanie historią”?
Intelektualne wysiłki tego rodzaju pozostawić jednak należy (z oczywistych względów) naszym politykom.

Być może nieco światła pomocnego dla zrozumienia intrygującego, jak się okazuje, określenia rzucić może geneza samego słowa ‘dziedzictwo’ oraz oryginalnego ‘heritage’. O ile jednak swojskie dziedzictwo oznaczało spadek, pochodzący od dziada (pokrewne: dziedzina – własność dziada, dziedzic – potomek dziada, właściciel majątku po przodkach) dla odróżnienia od ojcowizny / ojczyzny, to anglosaskie ‘heritage’ wywodzi się ponoć od hereditas - heir, heres, heredis, czy greckiego khera, co wskazywało by raczej na związek ze spadkiem przejmowanym przez wdowę. Scheda, spadek, czy zachowek marki byłyby więc może trafniejszymi znaczeniowo określeniami dla ‘brand heritage’? Z drugiej strony, który marketer chciałby poważnie rozmawiać o ‘zachówku marki,?

Powyższe dywagacje pseudo-etymologiczne wydawać się mogą na pozór zupełnie bezsensowne wskazują jednak na istotę problemu traktowania ‘dziedzictwa marki’. Omawiane przypadki (majątku uzyskanego po dziadku oraz wdowiego zachówku) są przecież zupełnie różne jeśli zbadać relację:
„ten, który majątek (lub długi) tworzy vs ten, który majątek (lub biedę) przejmuje".

W relacji: „dziad – wnuk” strona przejmująca ma raczej niewielki (lub żaden) wpływ na to, co otrzymuje od strony tworzącej, zaś w relacji „wdowa – zmarły mąż” czy nawet „ojciec – syn” (ojcowizna) strona przejmująca może czynnie partycypować (i najczęściej tak się dzieje) w wytwarzaniu tego, co później uzyska. „Dziedzictwo marki” może więc oznaczać dwie zupełnie różne rzeczy:
- historię marki, na którą w żaden sposób nie mieliśmy wpływu, ale która determinuje obecny status quo – np. jej kondycję i postrzeganie (składowa wizerunku marki),
- historię marki, którą mniej lub bardziej świadomie współtworzymy w zakładanej intencji (składowa tożsamości marki).

W pierwszym przypadku ‘dziedzictwo’ może się wręcz okazać niechcianym garbem przeszłości, który dźwigać trzeba dzielnie i z pokorą licząc po cichu na wyrozumiałość innych (analogia do dziadowania), w drugim zaś ‘dziedzictwo’ w skrajnej postaci może się ocierać o ideologiczną propagandę poprzez dorabianie sobie fikcyjnej genezy (analogia historii o Polakach wywodzących się jakoby od Sarmatów, czy Ukraińcach pochodzących w prostej linii od Scytów).

Wiele polskich marek powstałych w okresie PRL przez długi czas borykało się z niechcianym dziedzictwem. W ich przypadku sukcesja była sprawą wstydliwą lub na tyle żenującą, że zdecydowały wręcz na zmianę logo i nazwiska.

Inne, te powstałe w latach 90-tych (lub przejmowane przez duże koncerny), często ‘odkrywały’ nagle swoje korzenie wskazując na wątpliwe związki z historią nazwy, miejsca, czy jakiejś postaci, które jakoby uwiarygadniają ich szlacheckie pochodzenie i znakomity rodowód. W obu przypadkach walka o kształt historii bywała równie zaciekła, co kosztowna. Wyjątki – jakimi są niektóre wielopokoleniowe marki rodzinne - są zaś na tyle nieliczne, że z pewną taką nieśmiałością postawić można tezę o pewnej luce w rodzimych doświadczeniach z zarządzaniem ‘brand heritage’.

Historia nie wydaje się także nadmiernie interesować konsumentów, stąd jej wątki chaotycznie pojawiają się i znikają w komunikacji marketingowej tych samych marek. Czasem stanowią egzotyczne przerywniki w reklamowym dyskursie, czasem wyglądają na taktyczne manewry wynikające z wymuszonej przez konkurencję zmiany pozycjonowania. W tym przypadku historię marek traktujeMY na zasadzie własnej – skłonni jesteśmy poświęcić jej chwilę uwagi, jeśli leczy nasze kompleksy przypominając o chwilach minionej chwały i wielkości. Dzieje się tak nawet wówczas, jeśli wielkość ta wynikać miałaby z rozmiaru doznanego cierpienia i upokorzenia (perwersyjne i nie spotykane chyba nigdzie indziej na świecie zamiłowanie do rekonstrukcji bitew – również tych przegranych).

Ciągłość i konsekwencja niezbędna dla sensownego powiększania majątku, a następnie jego dziedziczenia również wydaje się cechą wciąż nam genetycznie obcą. Oczywiście wszystkiemu (jak zwykle) winna jest w tym przypadku nasza Wielka i Bolesna Historia oraz dzieje niedoli, w jaką zawsze popadać musieliśmy wyłącznie z powodu wrażych sił, na które nijakiego wpływu mieć nigdy nie mogliśmy.
Czujemy się przez to usprawiedliwieni i zawistnym okiem spozieramy na podwórko sąsiada, któremu jakimś cudem się powiodło (a to krętacz!).
Wszystko to jednak nie oznacza, że nie mamy marek z prawdziwym „dziedzictwem”. Oznacza jedynie, że u nas znaczy to jak zwykle zupełnie co innego, niż zazwyczaj znaczy.
A My uwielbiamy przecież Znaki i Znaczenia.
I relikwie.

Tak na marginesie: dwa lata temu firma Tokyo Shoko Research przebadała pochodzenie niemal 2 mln firm znajdujących się w jej bazie danych. Okazało się, że w przypadku 21 666 firm prowadzą one działalność dłużej niż 100 lat. Z kolej Bank of Korea ustalił, że 3 146 firm posiada w Japonii ponad 200 letnią historię. W Niemczech takich firm jest 837, w Holandii – 222, a we Francji 196. Większość tych wiekowych firm to z reguły biznesy rodzinne, firmy niewielkie zatrudniające do 300 osób.

To jednak właśnie Japonia okazuje się liderem rankingów historii i ciągłości biznesu. Siedem firm z Japonii może się poszczycić tradycją ponad... 1000 letnią!

Najstarszymi firmami na świecie są zatem (w nawiasie rok założenia):
1. Keiunkan (705) Japonia - hotelarstwo.
2. Hōshi (717) Japonia - hotelarstwo.
3. Koman (717) Japonia - hotelarstwo.
4. Genda Shigo (771) Japonia - papierowe torby.
5. St. Peter (803) Austria - restauracja.
6. Tanaka-Iga (885) Japonia - dewocjonalia.
7. Royal Mint (886) Wielka Bryt. - mennica.
8. Nakamura Shaji (970) Japonia - budownictwo.
9. Goulaine (1000) Francja - winnica.
10. Marinelli (1000) Włochy - zakłady odlewnicze.

Najstarszą polską marką na tej liście jest Wieliczka (podano tu rok 1044...). Poza nią na liście znalazły się: piwo Warka (1478), piwo Tyskie (1629), wódka Pravda (1743) i wódka Potocki (1816) a także Wedel (1851).

Creative Commons License
Ten utwór jest dostępny na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa-Użycie niekomercyjne-Bez utworów zależnych 3.0 Polska.

piątek, 15 kwietnia 2011

Malowany ptak

Na Kongres Profesjonalistów Public Relations postanowiłem pojechać autem. Mogłem więc podziwiać postęp prac na „schetynówce”. Zaiste jest imponujący. Jeszcze tylko 3-4 pokolenia i naprawdę nie będzie się czego wstydzić. To tyle z uwag sarkastycznych.

Ponieważ kongres przeznaczony był dla specjalistów PR, czułem się na nim trochę jak malowany ptak... Branża reklamowa i PR-owa to zupełnie różne światy choć na pozór bliskie – w końcu pracujemy na co dzień dla tych samych klientów.

Przez Organizatorów zostałem poproszony o przygotowanie krótkiego wystąpienia na temat sposobów mierzenia efektywności w reklamie (bardzo dziękuję za zaproszenie). Poniżej prezentacja oparta na następujących tezach:

1. Ostatecznym efektem wszystkich działań reklamowych jest i być powinno zawsze to samo – sprzedaż produktów lub usług.
2. Branża reklamowa od samego początku zorientowana była na pomiar efektów działań komunikacyjnych (C. Hopkins, J.Caple, D. Ogilvy, R. Rubicam, G. Gallup itd).
3. „Badawcze zacięcie” branży reklamowej wyprzedzało często zainteresowania marketingu (teoria USP, wprowadzenie klasyfikacji demograficznych i 'life-style'owych' itp.).
4. Pomimo ciągłego zaangażowania agencji reklamowych w badania do dziś nie powstał powszechnie przyjmowany standard dla mierzenia zwrotu z komunikacji reklamowej. Problemy pojawiają się już na etapie określania „efektów komunikacji”.
5. Mierzenie i przewidywania skuteczności działań reklamowych wciąż dalekie jest od pełnego „unaukowienia” – co nie oznacza, że takich prób podejmować nie warto,
6. Skuteczność komunikacji marketingowej bezpieczniej badać w dłuższych okresach i przy uwzględnieniu jej wpływu na Brand Equity.
7. Pomimo wielości podejść, metodologii i założeń oraz sprzecznych czasem interesów warto budować wspólne standardy pomiaru efektywności komunikacji marketingowej (przykłady: Effie, standardy proponowane przez Google).
Tak na marginesie: Wrocław to piękne miasto, ale przydałaby się obwodnica.

poniedziałek, 4 października 2010

Idea Man

Dragan Sakan (1950-2010) odszedł niespodziewanie w tą niedzielę (03.10.10), w Belgradzie.
Z wykształcenia psycholog, człowiek pasji, autor trzech książek na temat kreatywnego myślenia i niezliczonej ilości kampanii reklamowych. Przede wszystkim jednak pionier reklamy na Bałkanach.


Przygodę z reklamą rozpoczął w 1975 roku (Jugosławią rządzi wówczas J. Tito i Komunistyczna Partia Jugosławi). Przygodę tą zamierzał rozpoczynać jako krytyk reklamy ale od razu... zakochał się w niej i postanowił założyć agencję reklamową.
To dzięki niemu “propaganda gospodarcza” przekształciła się w wysokiej jakości reklamę.



Fascynował go fenomen twórczego myślenia. Prowadził poświęcone temu projekty m. in. wraz z Edwardem de Bono, stworzył European School of Ideas, założył agencję i magazyn New Moment, był również gospodarzem niezwykłych, prowadzonych w Piran warsztatów Ideas Campus (na których miałem szczęście dwukrotnie zagościć i poznać Dragana).



Sam o sobie pisał przewrotnie, że jest “psychologiem, naukowcem, pisarzem, dziennikarzem, reżyserem, designerem, artystą, wykładowcą, biznesmenem oraz ‘rzemieślnikiem odwiedzający najsłynniejsze restauracje świata’”.

Uhonorowany wieloma tytułami (Człowiek Roku, Serbski Ambasador Twórczości, New Europe Creative Director i wiele innych), członek jury wielu festiwalów artystycznych i reklamowych odbywających się na całym świecie, wykładowca na Akademii Sztuk Pięknych w Belgradzie, prowadził również zajęcia jako visiting professor na uczelniach w całej Europie.

Jak przyznawał, jego dwie ulubione marki to Zaki (Zarko) i Laki (Łazarz) - synowie.
Kochał życie i palił jak smok.
Wielki Człowiek.
Prawdziwy Idea Man.

Tak na marginesie:

Pisał:

Nothing is created unless it is dreamt first.

The Best Idea Is A New Idea.

niedziela, 3 października 2010

Cysorz i dopalacze.

Cysorz to ma klawe życie.
Cysorz może i tak, ale nie Premier.



Premier czujny musi być, zwarty i gotowy.
Zwłaszcza, że prezydent gdzieś ostatnio zniknął.
Premier kłopotów ma bez liku.
Ale od czego czwarta władza.
“Droga redakcjo - co robić?” Pyta premier.
“Zajmij się Synu tym, czym każdy polityk zajmować się winien w sytuacjach dla niego krytycznych. Zajmij się problemem zastępczym - weźmy na to dopalaczy”.
Odpowiada życzliwa, jak zwykle, redakcja.
Premier przywołuje więc skuteczną w walce z każdą pandemią Minister Zdrowia,
Wypowiadają brutalną walkę dopalaczom.
Dopalacze stają się głównym tematem mediów.
Paski informacyjne wszystkich stacji podają stan “na dzień dzisiejszy” - ilość ofiar dopalaczy zarejestrowanych od momentu, kiedy media zajęły się tematem.
Darmowe publicity dla dopalaczy.
A najlepiej smakuje owoc mediowo opakowany.
Premier zapowiedział, że będzie działał na pograniczu prawa. I działa.
“Nikt już przez tych Panów życia pozbawiony nie będzie” mógłby zacytować Premier innego słynnego polityka.
Ale nie cytuje.
Nie ma na to czasu bo walczy z dopalaczami.
Z powodzią i jej skutkami walczył równie brutalnie.
I z KRUS-em.
I z podatkiem VAT też walczył.
Generalnie jest walecznym premierem.
Tak jak jego otoczenie.
W końcu polityka to walka.
Co prawda o dostęp do koryta.
Ale walka jakby nie było.
Dopóki Premier nie zajął się dopalaczami problem nie istniał.
Ofiar nie było. Nawet Pani Zdrowaś, Łaski Pełna Minister o niczym nie wiedziała.
Premier oko (wilcze, jak powiadają) baczne zwrócił na problem i ten się urzeczywistnił.
Nie tylko w Rosji urok spojrzenia premiera czynić cuda może.
I nie tylko w Rosji działanie “ma granicy prawa” za szlachetne uchodzić może.
Giluliani drugi na naszych oczach się rodzi.
Zero tolerancji złu wszelkiemu zapowiada.
Przyjdzie czas na ofiary narkotyków.
I smogu na ulicach.
I bójek kibiców,
Następne będą ofiary papierosów.
Później ofiary alkoholu.
I wszelkich przyczyn zawałów.
Brutalna walka z cholesterolem się zapowiada.
I pijanymi kierowcami, co w weekend śmierć wiozą.
Następnie brutalna walka, “na pograniczu prawa” z rakiem prostaty.
I z samą prostatą.
Pani Minister wesprze Premiera.
W końcu przyjdzie czas na brutalną walkę z korupcją.
I kumoterstwem.
I polityczną obłudą.
Kto mieczem wojuje od miecza ginie - powiadają.
Ale Premier mieczem nie walczy.
Bo Premier jest piłkarzem.
Kopać potrafi.
Nie tylko dołki.
I sam w nie wpada.

Tak na marginesie: na pohybel dopalaczom, ale na Boga (jak mawia Pani Minister), czy jest jeszcze szansa na normalność?

piątek, 17 lipca 2009

Puszczanie baniek na Madagaskarze, czyli humanitarna akcja o. Rydzyka

„
Istnieje jeszcze jedna figura, bardziej spektakularna niż chwyt, a mianowicie manszeta, wielkie klaśnięcie przedramieniem, ukryty cios pięścią w klatkę przeciwnika (...) W przypadku manszety katastrofa jest wyniesiona do granic oczywistości do tego stopnia, że w końcu gest okazuje się wyłącznie symbolem; lecz tego już za wiele, to wykroczenie poza moralne reguły wolnoamerykanki, gdzie każdy znak musi przesadnie czytelny, ale nie wolno mu ujawniać własnej intencji czytelności; publiczność krzyczy wówczas „Udawane” nie z żalu za rzeczywistym cierpieniem, ale dla potępienia sztuczności; tak jak w teatrze jednak fałszywie brzmi nadmiar szczerości, jak i nadmiar wykończenia
”
Roland Barthes, Mitologie

Dziesięć procent globalnej populacji stanowią czarnoskórzy, (w USA tzw. afro-amerykanie) – nie myjące się brudasy. Przynajmniej tak wyraził się o ich przedstawicielach ojciec Rydzyk na Jasnej Górze. To był oczywiście żart!

Ponieważ pojawiły się pytania czy aby na pewno żart, w obronie Rydzyka z odsieczą ruszyli poważni (pa pozór) posłowie PiS. Argumentowali całkiem serio, że takie żarty są w zasadzie polską normą kulturową. Powoływali się przy tym na kanoniczne utwory literackie przywołując np. strofy „Murzynka Bambo”, którego mama musiała ciągnąć do kąpieli.

Żyjemy w kraju niezwykle tolerancyjnym jak wiadomo, więc wiele żartów u nas uchodzi. Pożartować sobie można i należy – śmiech, to w końcu zdrowie, a patrząc na kondycję polskiej służby zdrowia, żartować wręcz trzeba i to jak najczęściej.

Można by sobie pożartować np. z art. 13 Konstytucji RP, który wyraźnie zakazuje istnienia organizacji naołujących do rasowej nienawiści. Konstytucja rzecz jasna nigdzie i nikomu nie zabrania jednak żartów z czarnoskórych misjonarzy.

Osoby, które potraktowały wypowiedź o. Rydzyka jako żart, dowcip, krotochwilę nie dostrzegają oczywiście nic poniżającego w utożsamianiu innego koloru skóry z nieprzestrzeganiem elementarnych zasad higieny. To tylko żart! Może jest to żart na własny temat – troska o higienę podczas pielgrzymki bywa dramatycznie utrudniana? Brudasy śmieją się z brudasa? Ale to tylko żart!

Trudno sobie wyobrazić, że ktoś może poczuć się lepiej wyłącznie z tego tytułu, że jest biały, a inni są czarni i nie znają polskiego. W naszym kraju to się nie zdarza, więc to chyba jednak żart...

A jeśli to nie był żart? A jeśli była to wyrafinowana i jakże gorzka refleksja na temat cierpiącej na niedobory wody Afryki? Byłoby to więc głęboko humanitarne przesłanie do całej ludzkości i przy okazji samego Boga: Panie, widzisz i nie grzmisz! (choć tej samej nocy podtopiło Polskę południową...) Ta nietypowa modlitwa o ulewne deszcze w Afryce głęboko ukryta w niby-żarcie byłaby wyraźnym przejawem prawdziwie „ojcowskiej” troski, współczucia i miłosierdzia.

W ten oto sposób o. Rydzyk poszedł śladem Boba Geldofa, Bono i wielu innych charyzmatycznych postaci scenicznych – akcja „Rain for Africa” będzie się rozwijać. Podobno Paul Simon kończy właśnie pracę nad muzycznym lejtmotywem, który będzie towarzyszył całej akcji. Do akcji włączyć się zamierzają największe koncerny kosmetyczne – producenci mydła, szamponów i dezodorantów. Wsparciem ma być limitowana CSR-owa seria mydełek z podobizną Duchowego Przywódcy oraz wybranymi cytatami z przełomowego „Murzynka Bambo”

Plotka głosi, że na centrum akcji wybrano miejsce, które od zawsze ciągnęło polską duszę: Madagaskar. Właśnie tam powstanie największa na świecie fabryka baniek mydlanych. Bańki będą kupować wierni (tak jak cegiełki), a cały dochód przeznaczony zostanie dla spragnionych.

Ilustracją niech więc będzie piosenka o bańkach:



Tak na marginesie: Jak Kali żartować, to wszyscy się śmiać, jak z Kalego żartować to być duża problem.

W kolejnym wpisie: być może znajdzie się coś na temat kredytowego IQ. Spróbuje udostępnić testy, jakie banki przygotowały dla próbujących korzystać z produktów finansowych.

piątek, 26 czerwca 2009

Paradoksy zrównoważonego rozwoju, czyli „kapitaliści społeczni i intelektualni”.

Nieszczęścia chodzą parami podobnie jak pewne pojęcia występujące w modnych ostatnio strategiach rozwojowych. Bardzo często obok siebie znaleźć w nich można takie określenia jak „zrównoważony rozwój”, „kapitał społeczny”, „kapitał intelektualny”, „centra”, „peryferie”, „wykluczenie”, „odpowiedzialność społeczna” itp.

Pochylmy się więc na początek nad „kapitałem społecznym” i „zrównoważonym rozwojem”.
Fukuyama poprzez „kapitał społeczny” rozumie:
„...zespół nieformalnych wartości i norm, które uznają członkowie danej grupy i które umożliwiają im współpracę. Jeżeli członkowie grupy oczekują od innych uczciwego postępowania, na którym można polegać, muszą ufać sobie nawzajem. Zaufanie jest jak smar, który usprawnia funkcjonowanie wszelkich grup i organizacji”. [1]

Same normy nie tworzą przy tym „kapitału społecznego” ponieważ wartości, na których się opierają nie koniecznie muszą być właściwe - gdyby „kapitał społeczny” opierał się wyłącznie na zaufaniu i przestrzeganiu norm – mafia stanowiłaby ideał życia społecznego.

By rozwiązać ten paradoks Fukuyama przywołuje analizowane przez Maxa Webera purytańskie cnoty protestantów. Cnoty prawdomówności, obowiązkowości i wzajemności powinny być podstawą „kapitału społecznego”. Etyka (na razie protestancka) i kapitalizm cudownie zaczynają się przenikać.

Jak pokazało doświadczenie reformacji i kontrreformacji w Polsce w zakresie etyki protestanckiej mamy jeszcze wiele zaległości – jako naród wybraliśmy nieco inną drogę. Przy okazji powstaje pytanie czy purytańskie cnoty (napędzające wzrost gospodarczy wg Webera) mają szansę kiedykolwiek zagościć w Polsce na stałe?

Fukuyama zastanawia się również czy Tocqueville (z opisywaną „sztuką stowarzyszeń”) podzieliłby jego pogląd, że „...bez społecznego kapitału nie może istnieć społeczeństwo obywatelskie, zaś bez społeczeństwa obywatelskiego nie może istnieć prawdziwa demokracja” [2]. Dla ułatwienia zakłada, że tak. Czymkolwiek miałaby się ta „prawdziwa demokracja” okazać... Sam Tocqueville kończy przecież swoje obszerne studium w sposób następujący:
„Narody naszych czasów nie mogą uniknąć równości, lecz od nich samych zależy, czy równość doprowadzi je do poddaństwa, czy do wolności, do oświecenia czy barbarzyństwa, do dobrobytu czy do nędzy”[4].

Wieszczący koniec wszystkiego Fukuyama jest jednak optymistą. Badając „naturę ludzkiej natury” dochodzi bowiem do wniosku, że istnieje przynajmniej jeden uniwersalny składnik moralnych zachowań [3]. Jest nim zasada wzajemności (złota reguła). Dawkinsowi pozostawić należy odpowiedź na pytanie czy jest ona uwarunkowana genetycznie (a więc bardzo, bardzo naturalnie.). Od jednoznacznej odpowiedzi chyba jednak wciąż się uchyla.

Wróćmy zatem do „kapitału społecznego” budulca demokracji jak również dobrobytu. Popatrzmy na pierwszy człon tego określenia. Jest nim wieloznaczny „kapitał” – rozumiany zarówno jako „bogactwo”, „zasobność”, „majątek”, „mienie”, jak i „fundusze”, „pieniądze”, czy „zyski” itp. Słowo „kapitał” wywodzi się z łaciny ludowej (tej właściwej łaciny ludowej) – jego dalekim praprzodkiem jest „caput” czyli „głowa”. Pierwotnie określano nim zapasy towarowe lub procentujący pieniądz. Słowo to w znaczeniu kapitału pieniężnego np. spółki długo wałczyło o prymat z innym słowem, mianowicie z „corpo” (oraz „corps”). W końcu jednak w sposób jak najbardziej naturalny „głowa” zaczęła kręcić „korpusem” czy też „ciałem”. [5] I tak już zostało – korporacje kierują się zyskiem, jako głównym zmysłem poznawczym i organem przetrwania.

W tych zabawnych językowych perypetiach historycznych skrywa się milczące założenie, że wszelkie kwestie finansowe, pieniężne, czy wręcz gospodarcze pojmować należy na sposób organiczny. Mamy tu przecież do czynienia z opisem żywej istoty, która ewoluując w zmieniającym środowisku zewnętrznym zachowuje przecież wciąż najważniejsze cechy gatunkowe.

Głowa („caput” = „kapitał”) stworu finansowego rozgląda się czujnie na wszystkie strony, unika zagrożeń i kieruje ruchy cielska („corpo” = „korporacja”) tam, gdzie spodziewa się przyjemnego i treściwego (stąd nie zaskakuje oczywista zbieżność etymologiczna polskiej „spółki” ze „spółkowaniem”?). Stwór musi jeść, wydalać, odpoczywać, uprawiać seks i walczyć ze stworami konkurującymi o te same zasoby czy samice, które zamierza pokryć (w języku biznesu może to być określane np. jako „wrogie przejęcie”).

Zafascynowani tą organiczną intuicją teoretycy inżynierii społecznej (jakich nie brak w żadnych czasach i miejscu) stworzyli udany koncept „zrównoważonego rozwoju”. Otóż jest to teoria, z której wynika, że można nie tylko mieć ciastko i zjeść ciastko, ale dodatkowo (tu jest miejsce na „wartość dodaną”) można to ciastko jeszcze naiwnym sprzedać z pokaźnym zyskiem.

„Zrównoważony rozwój” to amfetamina dla mas proponowana przez liberałów. Zdemaskowane przez Marksa „opium”, jakim miała być religia jest pewnie zdaniem liberałów zbyt passe ponieważ nie daje odpowiedniego „kopa” w postaci wzrostu produktywności. Zwłaszcza że aktualny papież w publikowanej właśnie encyklice o ładzie społeczno-gospodarczym, podobno zamierza zaznaczyć swoje raczej socjalistyczne preferencje.

„Zrównoważony rozwój” w praktyce miałaby być gospodarką, która rośnie jak na drożdżach (lub ekologicznym oleju rzepakowym) bez żadnych przykrych konsekwencji w postaci grup „wykluczonych” czy większej dziury ozonowej. Taki świat bez wad (dostępny po następnych wyborach).

Pojęcie „zrównoważonego rozwoju” ponieważ jest wewnętrznie sprzeczne w celu uwiarygodnienia należy obudować refleksją w rodzaju „ spill over” (naturalny proces rozlewania się doświadczeń i kapitału z „centrów” na „peryferia”) oraz innymi protezami myślowymi kryjącymi jego bezsens. Majstersztykiem takiego cerowania intelektualnej materii jest „model polaryzacyjno-dyfuzyjny”, który stanie się w przyszłości podstawą ekonomicznej nagrody Nobla lub wygra w konkursie bredni XXI wieku (w obu przypadkach będzie to spektakularny sukces medialny – Polacy znowu znajdą się na pierwszych stronach gazet na całym świecie).

Organiczna fascynacja liberałów (ciekawe co sądziłby o niej Freud?) zakłada, że rozwój jest procesem w pełni kontrolowanym (prawdopodobnie przez instytucje UE), w dużej mierze przewidywalnym oraz ma swoje naturalne granice (góry Kaukazu?). Zakłada jednocześnie, że jest to proces nieskończony – można się rozwijać i rozwijać bez końca. Założenie to przyjmował niegdyś Stwórca lecz po długookresowych obserwacjach ocalonych przez Noego żyraf wycofał się z tego założenia i przerwał eksperyment. Żyrafa może dziś co prawda sięgać pyskiem po liście na bardzo wysokich drzewach, ale jak sama przyznaje: „jakim kosztem!”

Rozwój – przynajmniej ten występujący w naturze - zawsze kończy się starzeniem i obumieraniem całego organizmu. To że wciąż trwają całe gatunki, czy to że „życie idzie do przodu” niczego w tym przypadku nie zmienia – konkretny organizm dochodzi do granic swojego rozwoju, a później pojawiają się zmarszczki, włosy w uszach, obwisły brzuch, a w końcu geriatryczne uwstecznienie i problemy ze zwieraczem.

Liberałowie (czy też „neo-liberałowie”) zakładają jednak model idealny. W takim modelu człowiek rodzi się, dorasta, dożywa trzydziestki, a później... żyje wiecznie pełen sił i kreatywności.

Właśnie „kreatywność”! Odbiegliśmy od tematu. Chodzi przecież o rozwój „klasy kreatywnych” („creative class” Floridy). Zdaniem liberałów klasa ta jest zwieńczeniem rozwoju porządku społecznego. Żyjąc w dobrobycie materialnym ludzie zajmują się już wyłącznie rozwojem indywidualnym, autoekspresją, tworzeniem i innowacją. Stają się kreatywni pewnie na tej samej zasadzie, co polskie chłopstwo w XIX po wiekach wyzysku:

„Chłopstwo, przygniecione pańszczyzną nie miało w tej epoce [XVII w.] sił na tworzenie samodzielnych wartości kulturowych na szerszą skalę. Coraz rzadsze staje się w tym czasie – posiadające bogate tradycje średniowiecza – zdobnictwo odzieży, sprzętó1), chat. Zaharowany wieśniak nie ma czasu na rzeźbienie czy malowanie okiennic i mebli, jego żona rzadziej myśli o haftowaniu ręczników czy bluzek” [7].

W epoce zrównoważonego rozwoju, kiedy czas pracy stanie się krótszy (tak jak to wielokrotnie miało już nastąpić) siły twórcze polskiej „klasy kreatywnej” zostaną wyzwolone. Możemy sobie jedynie wyobrazić te malowane i zdobione okiennice na blokowiskach wybudowanych za Gierka. Markety DIY (Obi, Castorama, Praktiker) będą oblegane przez twórczych prosumentów – dziś już przecież widzimy pierwsze symptomy takiej społecznej przemiany. Haftowana bluzka z kieszonką na ręcznie malowany iPhone stanie się standardem. Folk podbije świat.

Klasa kreatywnych obrastać będzie zdaniem liberałów w „kapitał społeczny i intelektualny”. Kapitaliści przyszłości obracać pewnie będą prawami intelektualnymi i patentami – ponieważ zapragną zapewne by „kapitał” pracował, by wciąż stawał się „środkiem produkcji” jak mawiał pewien Karol. Pytanie czy pojawi się spekulacja na „kapitale społecznym i intelektualnym”, jak będzie wyglądać rynek inwestycji takim „kapitałem”?

Ponieważ „kapitalizm” jest antynonimem „socjalizmu” być może w dialektycznym procesie pojawi się również „socjal społeczny” i „socjal intelektualny” czyli np. programy wspierania nieufnych egoistów albo zasiłki dla opornych intelektualnie?
Opatrzność raczy wiedzieć, gdzie zawiedzie nas wizja „zrównoważonego rozwoju”.

Tak na marginesie: Toynbee zauważył kiedyś, że postęp cywilizacji poddany jest prawu „wyzwań i odpowiedzi”. Przy okazji stwierdził, że „wyzwanie o największej sile pobudzającej znajduje się w punkcie środkowym między surowością a jej nadmiarem”. [6] Cywilizacja bez wątpienia stoi dziś przed jakimś wyzwaniem i pewnie znajdzie na nie jakąś adekwatną odpowiedź. To jednak przyszłość osądzi jak surowe są warunki, które oceniamy dziś jako „kryzys” (w każdej dziedzinie) i na ile mądra okaże się odpowiedź.

[1] Francis Fukuyama, „Wielki wstrząs. Natura ludzka a odbudowa porządku społecznego”; przekł. Hanna Komorowska, Krzysztof Dorosz, Politeja 2000, s. 24
[2] Tamże s. 28
[3] Francis Fukuyama, „Koniec człowieka. Konsekwencje rewolucji biotechnologicznej”, przekł. Bartłomiej Pietrzyk, Znak, 2004, s. 189
[4] Alexis De Tocqueville, „O demokracji w Ameryce”, przekł. Barbara Janicka, Marcin Król, Fundacja Altheia, 2005, s. 678
[5] Fernand Braudel, „Kultura materialna, gospodarka i kapitalizm XV-XVIII w. Gry wymiany”, przekł. Ewa Dorota Żółkiewska, PIW, 1982, s. 209
[6] Arnold J. Toynbee, „Studium historii”, przekł. Józef Marzęcki, PIW, 2000, s. 136
[7] Maria Bogucka, „Dzieje kultury polskiej do 1918 roku”, Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, 1987.
Kontakt: STANISZEWSKIkropkaMmałpaDŻIMEILkropkaKOM

Poprzednie wpisy: